خرید خودرو زمانی یک تجربه هیجانانگیز بود، اما امروز برای بسیاری از خریداران، این هیجان جای خود را به نگرانی داده؛ چرا که قیمتها آنقدر بالا رفتهاند که بسیاری عملاً از بازار کنار گذاشته شدهاند.
قیمت خودروها به حدی افزایش یافته که میانگین قیمت یک خودروی کارکرده امروز تقریباً برابر با قیمت یک خودروی صفر در سال ۲۰۱۸ است.
وبسایت Autotrader.ca میانگین قیمت یک خودروی صفرکیلومتر را در سهماهه سوم سال گذشته ۶۳٬۲۶۴ دلار و قیمت خودروی کارکرده را ۳۶٬۹۱۱ دلار اعلام کرده است. اگرچه این وبسایت آمار قابل مقایسهای پیش از سال ۲۰۲۱ ندارد، اما مؤسسه تأمین مالی Birchwood Credit میگوید در سپتامبر ۲۰۱۸، میانگین قیمت خودروی صفر حدود ۳۶٬۱۰۰ دلار و خودروی کارکرده حدود ۱۹٬۴۰۰ دلار بوده است.
تعرفهها، کرونا و تورم
به گفته «یاکوب کوخ-وزر»، معاون بخش تجارت و سرمایهگذاری در شرکت مشاوره بوستون (BCG)، تعرفههای تجاری، اختلال زنجیرههای تأمین ناشی از کووید-۱۹ و فشارهای تورمی گسترده همگی در افزایش قیمت خودرو نقش داشتهاند.
او توضیح میدهد که پیش از همهگیری، صنعت خودروسازی با هزینههای پایینتر مواد اولیهای مانند فولاد و آلومینیوم مواجه بود و فضای تجاری نیز مبتنی بر دههها یکپارچگی فرامرزی در چارچوب سیاستهای تجارت آزاد بود.
اما درست زمانی که صنعت خودرو در حال بازیابی از شوکهای زنجیره تأمین بود، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تعرفههایی بر فولاد و آلومینیوم اعمال کرد و همچنین یک تعرفه کلی ۳۵ درصدی وضع شد که تنها در صورت تطابق کالاها با توافق تجارت آزاد کانادا–آمریکا–مکزیک (CUSMA) قابل اجتناب بود.
پیش از این، بسیاری از شرکتهای کانادایی به دنبال دریافت این گواهی نمیرفتند، چون تشریفات اداری و ثبت اسناد آن را در شرایطی که عملاً عوارضی وجود نداشت، بیفایده میدانستند.
پس از تغییر ناگهانی سیاستها، صادرکنندگان برای تطبیق کالاهای خود هجوم آوردند. کوخ-وزر به الزامات سختگیرانه محتوای داخلی خودروها اشاره میکند که در برخی موارد باعث افزایش هزینهها به دلیل تغییر در زنجیره تأمین شده است.
او میگوید:
«همه اینها کاملاً با شرایط سال ۲۰۱۸ متفاوت است؛ زمانی که زنجیره تأمین جهانیتر بود و نرخ تعرفهها در سطح پایینی قرار داشت.»
فشار مضاعف بر مصرفکننده
به گفته کوخ-وزر، شوک تعرفهها تنها یکی از فشارهایی است که مصرفکنندگان با آن مواجهاند:
«قدرت خرید مصرفکننده امروز بهطور کلی محدودتر شده، هم به دلیل تورم بالا و هم به خاطر تأثیر تعرفهها در سایر صنایع مصرفی.»
بازار به اوج نزدیک شده؟
«دنیل راس»، مدیر ارشد تحلیل صنعت در Canadian Black Book، میگوید قیمت خودروها پس از عادی شدن بازار در دوران پساکرونا، در سال ۲۰۲۴ در مسیر بهبود قرار داشتند، اما تعرفههای آمریکا دوباره به بازار فشار وارد کرد.
او معتقد است که قیمتها اکنون ممکن است به نزدیکی اوج خود رسیده باشند، چرا که شوک اولیه تعرفهها تا حد زیادی در صنعت جذب شده است.
به گفته راس، در مقایسه با پیش از همهگیری، قیمت خودروی صفر بهطور متوسط حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است. هرچند تغییرات تجاری نقش داشته، اما بخش بزرگی از این افزایش حتی پیش از روی کار آمدن ترامپ رخ داده بود.
ضربه شدید کرونا به صنعت خودرو
تعطیلی گسترده اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۰، آشفتگی بزرگی در زنجیرههای تأمین ایجاد کرد و صنعت خودرو یکی از آسیبدیدهترین بخشها بود.
راس به کمبود جهانی نیمههادیها (چیپها) در دوران همهگیری اشاره میکند؛ زمانی که بسیاری از این قطعات حیاتی به صنعت لوازم الکترونیکی مصرفی اختصاص یافت. این مسئله باعث کمبود خودروهای نو و انباشت تقاضای مصرفکنندگان شد؛ وضعیتی که سالها ادامه داشت.
او میگوید اگرچه هنوز مشکلات محدودی در تأمین چیپها وجود دارد، اما راهکارهای جایگزین اکنون اجرا شدهاند:
«در نهایت، مشکلات زنجیره تأمین ما امروز تقریباً به حداقل رسیده است.»
بازار خودروهای کارکرده، آسیبدیدهتر
به گفته راس، در حالی که تعرفهها و مشکلات زنجیره تأمین قیمت خودروهای صفر را بالا برد، بازار خودروهای کارکرده حتی بیشتر تحت تأثیر قرار گرفت؛ زیرا کمبود خودرو در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ از قبل این بازار را دچار اختلال کرده بود.
او میگوید:
«از آنجا که قیمت خودروهای صفر بهشدت بالا رفته، خودروهای کارکرده هم ناچاراً همان مسیر را دنبال کردهاند.»
در گذشته، یک خودروی کارکرده چهار ساله معمولاً حدود ۲۰ هزار دلار قیمت داشت، اما امروز برای همان خودرو باید بین ۳۰ تا ۳۵ هزار دلار پرداخت کرد.
خودروها بزرگتر و مجهزتر شدهاند
«دیو پاور»، شریک و رهبر ملی بخش خودروسازی در KPMG کانادا، میگوید یکی از عوامل مهم افزایش قیمت خودروهای نو این است که خودروها بزرگتر شدهاند و امکانات بیشتری دارند.
برای کنار آمدن با قیمتهای بالا، برخی خریداران به قراردادهای اجاره یا تأمین مالی طولانیتر—حتی تا هشت سال—روی آوردهاند.
او هشدار میدهد:
«این موضوع میتواند بدهی افراد را افزایش دهد و باعث شود خودرو را بسیار بیشتر از آنچه انتظار دارند نگه دارند.»
آیا کاهش قیمت در راه است؟
پس از چند سال قیمتهای بالا، راس میگوید ممکن است مصرفکنندگان در سال جاری کمی نفس راحت بکشند:
«این قیمتهای بالا در سال ۲۰۲۵ دوباره بهخاطر تعرفهها افزایش یافت، اما حالا در اواخر سال شاهد تعدیل آن هستیم.»
پاور میگوید مسیر قیمتها در سال جاری بهشدت به وضعیت تجارت بستگی دارد:
«اگر شرایط تجاری برای آمریکای شمالی نامطلوبتر شود، قیمتها بالاتر خواهند رفت.»
او تأکید میکند پیشبینی دشوار است، اما سال ۲۰۲۶ سال بسیار مهمی برای این صنعت خواهد بود؛ چرا که توافق تجاری آمریکای شمالی قرار است در همین سال بهطور رسمی بازبینی شود.
در پایان، کوخ-وزر میگوید فشار تعرفهها در صنعت خودرو به این زودیها از بین نخواهد رفت.
در مقابل، راس معتقد است با کاهش فروش خودروهای نو در نیمه دوم ۲۰۲۵ و ادامه آن در اوایل ۲۰۲۶، قیمتها—بهویژه در بازار خودروهای کارکرده—ممکن است کاهش محسوسی پیدا کنند.
